chủ biên
Định nghĩa
- Danh từ:
- Người chịu trách nhiệm chính về việc biên soạn, tổ chức nội dung một công trình tập thể: "chủ biên" chỉ người đứng đầu, có vai trò chỉ đạo và định hướng nội dung chính cho một ấn phẩm (như sách, từ điển, tạp chí chuyên khảo) được thực hiện bởi nhiều tác giả.
- Người tổng hợp, biên tập cuối cùng và chịu trách nhiệm về chất lượng học thuật của toàn bộ công trình: Vai trò này thường gắn với trách nhiệm pháp lý và học thuật đối với sản phẩm cuối cùng.
Ví dụ sử dụng
- Danh từ:
- Giáo sư Nguyễn Văn A là chủ biên của bộ sách giáo khoa mới.
- Tên của chủ biên thường được in nổi bật trên bìa sách.
- Công trình này có một chủ biên và mười lăm cộng tác viên.
Các cách sử dụng nâng cao
- "Đảm nhiệm vai trò chủ biên": Nhận trách nhiệm làm người chỉ đạo biên soạn.
- Ông ấy đã đảm nhiệm vai trò chủ biên cho loạt ấn phẩm kỷ niệm.
- "Dưới sự chủ biên của...": Cụm từ thường dùng trong lời nói đầu hoặc giới thiệu sách để chỉ ra người chỉ đạo công trình.
- Cuốn từ điển được thực hiện dưới sự chủ biên của một chuyên gia đầu ngành.
Biến thể và từ liên quan
- Biên tập viên (danh từ): Người phụ trách biên tập, sửa chữa bản thảo, có phạm vi trách nhiệm hẹp hơn "chủ biên".
- Tổng biên tập (danh từ): Thường dùng cho người đứng đầu tòa soạn báo chí, tạp chí định kỳ, khác với "chủ biên" thường dùng cho sách, giáo trình.
- Đồng chủ biên (danh từ): Chỉ hai hoặc nhiều người cùng đảm nhận vai trò chủ biên cho một công trình.
Từ đồng nghĩa
- Người chủ trì biên soạn: Cách nói nhấn mạnh vào vai trò tổ chức, điều hành.
- Tác giả chính (trong ngữ cảnh sách tập thể): Nhấn mạnh vào đóng góp nội dung chủ đạo, nhưng không hoàn toàn đồng nghĩa vì "chủ biên" có thể không trực tiếp viết nhiều mà chủ yếu chỉ đạo.
Thành ngữ, cụm từ cố định liên quan
- Chủ biên - chủ nhiệm đề tài: Thường đi cùng nhau trong các báo cáo khoa học, đề cập đến người vừa chỉ đạo nội dung ("chủ biên") vừa quản lý đề tài ("chủ nhiệm").
- Ban chủ biên: Nhóm những người cùng đảm nhận vai trò chủ biên cho một công trình lớn, phức tạp.